Jökulsárlón to laguna lodowcowa na południowym wschodzie Islandii, tuż przy drodze okrężnej. Z tego tekstu dowiesz się, jak tam dojechać, skąd biorą się góry lodowe, jakie wycieczki są dostępne i co zobaczyć po drugiej stronie drogi, na Diamentowej Plaży.
Gdzie leży Jökulsárlón i jak tam dojechać?
Jökulsárlón leży w południowej części Parku Narodowego Vatnajökull, na południowym wschodzie wyspy. Nazwa oznacza po islandzku mniej więcej „lagunę rzeki lodowcowej”. Laguna jest widoczna z drogi okrężnej, czyli droga nr 1, która przecina ją i prowadzi wzdłuż jej brzegu. Od miasta Höfn dzieli ją około 75 kilometrów w kierunku zachodnim, a od Skaftafell około 60 kilometrów w kierunku wschodnim.
Przy lagunie przygotowano parkingi dla zwiedzających. Na tym odcinku drogi ruch bywa duży, więc warto zatrzymywać się w zatoczkach, a nie na jezdni. Najwygodniej dojechać samochodem, również wypożyczonym na miejscu. Bez auta dojazd zależy od połączeń, dlatego warto sprawdzić je wcześniej. Wycieczki z większych ośrodków dowożą turystów w to miejsce, ale wtedy zostajesz przy programie danej wyprawy. Więcej o całej wyspie znajdziesz w tekście o atrakcjach Islandii.
Przed wyjazdem warto sprawdzić prognozę pogody, a wygodnym sposobem na dotarcie nad lagunę jest wycieczka z Reykjaviku. (link partnerski)
Jak powstała laguna Jökulsárlón?
Laguna powstała po cofnięciu się lodowca Breiðamerkurjökull. Jeszcze pod koniec XIX wieku jego język sięgał znacznie dalej w stronę morza. Lodowiec zaczął się cofać pod koniec XIX wieku, a woda z topniejącego lodu wypełniła zagłębienie za jego językiem. Jezioro uformowało się w latach 1934 do 1935.
Lodowiec nadal się cofa, mniej więcej o 200 metrów rocznie, dlatego laguna wciąż się powiększa. Dziś ma powierzchnię około 25 kilometrów kwadratowych. Maksymalna głębokość to 284 metry, wartość z pomiaru z 2009 roku. Jezioro zostało uznane za najgłębsze na Islandii, a jego brzegi odsłoniły moreny lodowcowe.
Lodową czapę Vatnajökull, wysoką na 900 metrów, widać z laguny jako wielką kopułę lodu. Z jej krawędzi odrywają się bloki lodu o wysokości około 30 metrów. Wpadają do jeziora i wypełniają je górami lodowymi. Część z nich ma ciemne warstwy popiołu wulkanicznego z dawnych erupcji.
Dlaczego góry lodowe są białe i niebieskie?
Kolor gór lodowych zależy od powietrza uwięzionego w lodzie. Część brył wygląda jak mlecznobiałe, a część jak jasnoniebieskie. Barwa wynika z gry światła z kryształkami lodu i z pęcherzyków powietrza.
Bloki odrywające się od lodowca najpierw trafiają w stronę ujścia rzeki i osiadają na dnie. Pływy oraz wiatr powoli je przesuwają, więc ich położenie nie jest stałe. Kiedy kawałek jest dostatecznie mały, zaczyna pływać i odpływa w stronę morza. Po drodze topi się i rozpada na mniejsze bryły. Stąd na brzegu bywają kawałki lodu o bardzo różnych rozmiarach.
Niektóre góry lodowe mają nietypowe kształty, bo wiatr i woda wyrzeźbiły je w lodzie. Pokrywa je popiół wulkaniczny, który zostawił na nich ślady dawnych erupcji. Najlepiej oglądać je z bliska, wypływając na jezioro, bo z brzegu widać tylko część brył.
Jakie są wycieczki po lagunie Jökulsárlón?
Po lagunie pływa się łodzią lub kajakiem. Na jeziorze kursują też pojazdy amfibie, które wjeżdżają z brzegu do wody. Wycieczki organizują lokalne firmy, więc ich oferta, ceny i godziny mogą się różnić.
- wycieczka łodzią po jeziorze, między górami lodowymi
- wyprawa kajakiem, dla osób, które lubią samodzielne wiosłowanie
- wycieczka pojazdem amfibią, wjeżdżającym do wody
- zimowa wyprawa do jaskiń lodowych, startująca z parkingu przy lagunie
Komercyjne wycieczki po jeziorze zaczęły się w 1985 roku, po premierze filmu o Jamesie Bondzie. Pierwszą firmę założył Guðbrandur Jóhannesson. Później działalność przejmowały kolejne podmioty, a flota powiększała się o kolejne pojazdy amfibie. Wiele osób wybiera łódź, bo pozwala podpłynąć blisko brył. Aktualną cenę i godzinę startu wycieczki łodzią po Jökulsárlón najlepiej sprawdzić na stronie operatora albo w kasie przy lagunie.
Jakie zwierzęta żyją przy lagunie?
Przy ujściu laguny, zwłaszcza zimą, gromadzą się foki. Polują tam na ryby, które przypływają z morza razem z pływami. Część fok odpoczywa na górach lodowych, a część pływa między nimi. Czasem pływy niosą do laguny ławice śledzi lub kapelina, a wtedy ptaki mają co jeść.
Nad lagunę przylatują ptaki. Rybitwy polarne gniazdują w pobliżu i łowią śledzie, pstrągi, łososie i kryl. Latem nad brzegami jeziora gniazduje także wydrzyk polarny. Jest ciemny, z białymi końcówkami skrzydeł, i potrafi atakować mniejsze ptaki, na przykład maskonury.
Wydrzyki nie boją się ludzi, ale nie tolerują ich w pobliżu gniazd. Dlatego trzymaj się wyznaczonych ścieżek i nie zbliżaj się do ptaków na lęgowiskach. Te ptaki zimują u wybrzeży Hiszpanii i Afryki, a na Islandię wracają na lato.
Link partnerski Laguna lodowcowa Jökulsárlón: wycieczka. Zobacz program i terminy
Link partnerski Jökulsárlón: wycieczki i bilety. Zobacz wycieczki i bilety
Co to jest Diamentowa Plaża na Islandii?
Diamentowa Plaża leży po drugiej stronie drogi okrężnej, naprzeciw laguny. Jej oficjalna nazwa to Eystri-Fellsfjara. Plaża jest czarna, z drobnego piasku. Na piasku leżą odłamki lodu wyrzucone z laguny, a stąd wzięła się nazwa.
Plaża należy do większej równiny Breiðamerkursandur. To równina sandrowa, czyli osady niesione przez rzeki spod lodowców. Ma szerokość około 25 kilometrów. Powstała z osadów lodowców Breiðamerkurjökull, Fjallsjökull i Hrútárjökull. Latem jest ważnym miejscem lęgowym dla ptaków.
Brzeg się zmienia. Wcześniej linia brzegu przesuwała się w stronę morza, teraz się cofa, bo mniej rzek przynosi osady. Równocześnie ląd unosi się, po około 2 do 4 centymetrów rocznie, więc zmiany częściowo się równoważą. Dlatego wygląd plaży może być inny przy każdej wizycie.
Jak chroniony jest Park Narodowy Vatnajökull?
Jökulsárlón i okolice leżą w granicach Parku Narodowego Vatnajökull. Park obejmuje około 14 procent powierzchni Islandii. Został wpisany na Listę UNESCO 5 lipca 2019 roku. Jego walory wynikają z połączenia rzek, lodu oraz aktywności wulkanicznej i geotermalnej. Więcej o aktywności wulkanicznej opisuje tekst o wulkanach Islandii.

W 2017 roku państwo islandzkie kupiło gospodarstwo Fell, w którego skład wchodzi laguna. Jeszcze w tym samym roku teren ten objęto ochroną w ramach parku. Park ma chronić naturalne piękno krajobrazu dla przyszłych pokoleń. Przy okazji pracownicy parku prowadzą przez cały rok dyżury w terenie, a latem organizują bezpłatne spacery edukacyjne.
Przy moście nad laguną ułożono kamienie, które chronią filary przed erozją i odsuwają od nich góry lodowe. Lodowiec cofa się w tempie, które zagraża drodze nr 1. Dlatego ten odcinek trasy może się zmieniać, a warunki na drodze warto sprawdzać przed wyjazdem.
Jak ułożyć dzień przy lagunie?
Najwygodniej zacząć od wycieczki łodzią po jeziorze, bo wtedy góry lodowe są najbliżej. Potem warto przejść się brzegiem i zobaczyć, jak zmieniają się bloki lodu. Na koniec zostaw czas na Diamentową Plażę po drugiej stronie drogi.
Pływy wpływają na ruch gór lodowych, więc miejsca, do których dopływa łódź, mogą się zmieniać z dnia na dzień. Warto też zapytać o warunki pogodowe w dniu wizyty, bo wiatr i deszcz zmieniają odbiór krajobrazu. Laguna i plaża są blisko siebie, więc jeden dzień wystarcza na obie.
Jeśli trasa prowadzi na północ wyspy, dobrym punktem zwrotnym jest Akureyri, największe miasto poza południowo zachodnim regionem. Laguna dobrze wpasowuje się w trasę dłuższej podróży dookoła wyspy.
Od czego zacząć planowanie wizyty?
Zacznij od dojazdu. Ustal, czy jedziesz samochodem, czy korzystasz z wycieczek. Ustal też, czy interesuje cię wycieczka łodzią, kajakiem, czy zimowa wyprawa do jaskiń lodowych.
Aktualne ceny i godziny startu wycieczek najpewniej sprawdzisz na oficjalnej stronie operatora, z którym chcesz pływać.
Na koniec zaplanuj dzień tak, by został czas na spacer po brzegu i na Diamentową Plażę. Pogoda i warunki na drodze mogą wymagać zmiany planu, więc zostaw sobie zapas czasu.
Warto wiedzieć przed wyjazdem
Czy do Jökulsárlón trzeba mieć samochód?
Laguna jest widoczna z drogi okrężnej i przy niej są parkingi, więc samochód daje najwięcej swobody. Bez auta trzeba zaplanować dojazd i powrót z wyprzedzeniem.
Dlaczego góry lodowe mają różne kolory?
Kolor zależy od powietrza uwięzionego w lodzie oraz od tego, jak światło przechodzi przez kryształki lodu. Stąd biorą się mlecznobiałe i niebieskie odcienie.
Czy zimą można zwiedzać jaskinie lodowe?
Tak, zimą organizowane są wycieczki do jaskiń lodowych, które startują z parkingu przy lagunie. Warto sprawdzić ich dostępność przed wyjazdem.
Czy Diamentowa Plaża to ta sama plaża co laguna?
Nie, plaża leży po drugiej stronie drogi okrężnej, naprzeciw laguny. Jej oficjalna nazwa to Eystri-Fellsfjara.
Kiedy najłatwiej zobaczyć foki?
Foki gromadzą się przy ujściu laguny, zwłaszcza zimą, kiedy polują na ryby. Wtedy łatwiej je zauważyć z brzegu lub z łodzi.
