Przejdź do treści
Eyjafjallajökull
Fot. Diego Delso, CC BY-SA 4.0
  1. Start
  2. Południe
  3. Eyjafjallajökull

Eyjafjallajökull: erupcja z 2010 roku i co zobaczyć dziś

Redakcja Odkryj Islandię, , 5 min czytania

Eyjafjallajökull to niewielka czapa lodowa na południu Islandii, pod którą leży wulkan. Jego erupcja w 2010 roku sparaliżowała loty nad Europą, a dziś to miejsce na punkty widokowe i szlak na Fimmvörðuháls. Tekst opisuje, co się wydarzyło, co widać na miejscu i jak zaplanować wyjazd.

Czym jest Eyjafjallajökull i gdzie leży?

Eyjafjallajökull to jedna z mniejszych czap lodowych Islandii, leżąca na południu wyspy, na północ od Skógar i na zachód od lodowca Mýrdalsjökull. Lód przykrywa kaldery wulkanu. Szczyt ma 1666 metrów wysokości razem z lodowcem, a 1651 metrów bez lodowca. Krater ma od 3 do 4 kilometrów średnicy i jest otwarty na północ. Krawędź krateru tworzą trzy główne szczyty, w tym Hámundur o wysokości 1651 metrów. Wulkan należy do wschodniej strefy wulkanicznej i jest częścią łańcucha wulkanów ciągnącego się przez całą Islandię. Pełny obraz systemu wulkanów w kraju znajdziesz w przewodniku po wulkanach Islandii.

Ośnieżony masyw wulkanu z unoszącą się potężną chmurą popiołu, na pierwszym planie pola i zabudowania gospodarcze.
Erupcja wulkanu Eyjafjallajökull w 2010 roku, południowa Islandia Fot. Bjarki Sigursveinsson, CC BY-SA 3.0

Lodowiec się kurczy. W 2019 roku zajmował 66 kilometrów kwadratowych, a wcześniej był większy niż 80 kilometrów kwadratowych. Z lodowca wypływają liczne lodowce wylotowe. Największy z nich, Gígjökull, spływa do jeziora Lónið.

Jak wyglądała erupcja z 2010 roku?

Erupcja trwała od 20 marca do 23 czerwca 2010 roku i miała dwie fazy. Pierwsza faza, od 20 marca do 12 kwietnia, była wylewna. Lawa wypływała z pęknięcia na przełęczy Fimmvörðuháls, około 8 kilometrów na wschód od szczytowego krateru. Fontanny lawy sięgały do 185 metrów. Pęknięcie nie leżało pod lodem.

Druga faza zaczęła się 14 kwietnia w kraterze pod lodem. Pod 200 metrami lodu woda z topniejącego lodu gwałtownie parowała, co zwiększyło siłę wybuchu. Popiół wzbił się na około 9 kilometrów. Erupcja dostała ocenę 4 w skali VEI. Chmura pyłu zamknęła większość europejskiej przestrzeni powietrznej od 15 do 20 kwietnia. Około 20 krajów wstrzymało loty komercyjne, a dotknęło to około 10 milionów pasażerów. W maju wulkan wybuchł jeszcze kilka razy.

Dlaczego pył z Eyjafjallajökull sparaliżował loty?

Ruch lotniczy stanął z kilku powodów naraz:

  • wulkan leżał bezpośrednio pod strumieniem prądu strumieniowego,
  • kierunek tego strumienia był w drugiej fazie wyjątkowo stabilny i stale wiał na południowy wschód,
  • woda z topniejącego lodu dostała się do kanału wulkanicznego i zwiększyła siłę wybuchu,
  • szybko stygnąca lawa dała bardzo ostry, bogaty w szkło pył.

Wybuch był na tyle silny, że wyrzucił pył prosto do strumienia. Pył wędrował nad Europą i zakłócał pracę silników samolotów, dlatego przestrzeń powietrzną zamykano tak szeroko.

Co widać dziś na Eyjafjallajökull po erupcji?

Krater widać jako wyraźne zagłębienie otwarte na północ. Na zdjęciach z marca 2013 roku, trzy lata po erupcji, jest on nadal czytelny. Popiół z erupcji pokrył lodowce w okolicy, przez co odbijają one mniej światła. Lodowiec Gígjökull, największy lodowiec wylotowy, do dziś ma na powierzchni widoczną warstwę wulkanicznego popiołu.

Dawne wybrzeże południowej ściany góry tworzy dziś pionowe klify z licznymi wodospadami. Morze cofnęło się tu o około 5 kilometrów w ciągu tysiącleci. Stan wulkanu jest monitorowany. Aktualny komunikat znajdziesz na oficjalnej stronie Islandzkiego Biura Meteorologicznego.

Które punkty widokowe wybrać?

Najłatwiej zobaczyć wulkan z kilku miejsc:

  • Skógafoss, wodospad spadający z dawnej linii klifów, przy którym łatwo zobaczyć skalistą ścianę góry,
  • Seljalandsfoss, wodospad spadający z klifu wysokiego na 60 metrów, leżący na zachód od Skógar,
  • Kvernufoss, malowniczy wodospad w pobliżu tej samej wsi,
  • widok z drogi okrężnej wokół wyspy, z którego wulkan jest widoczny z dystansu,
  • teren rekreacyjny przy lodowcu Sólheimajökull, z którego widać Eyjafjallajökull ponad lodowcem Katli.

W silnym wietrze woda z mniejszych wodospadów potrafi unosić się w górę zbocza. To zjawisko dobrze widać przy klifach nad Skógar.

Link partnerski Eyjafjallajökull: wycieczki i bilety. Zobacz wycieczki i bilety

Wycieczki na lodowiec i szlak Fimmvörðuháls

Fimmvörðuháls to popularny szlak pieszy z Skógar do Þórsmörk, prowadzący między lodowcami Mýrdalsjökull i Eyjafjallajökull. Przez przełęcz przebiegło pęknięcie erupcyjne z 2010 roku, więc to trasa po miejscu, które znasz ze zdjęć.

Þórsmörk to dolina między dwoma lodowcami. Jest tu dużo oznakowanych szlaków, kemping i kilka chatek. Dojazd możliwy jest wyłącznie drogami F. Potrzebny jest duży samochód 4x4, bo na trasie jest kilka przepraw przez rzeki. Autobusy odjeżdżają z parkingu przy wodospadzie Seljalandsfoss.

Wejście na sam lodowiec wymaga sprzętu i przewodnika. Wycieczki organizują lokalne firmy, a ich aktualną ofertę znajdziesz na ich stronach internetowych lub w punktach informacji turystycznej.

Gdzie nocować i jak dojechać na południe?

Skógar to mała wieś z muzeum Skogar Folk Museum oraz wodospadami Skógafoss i Kvernufoss. Hvolsvöllur i Hella to dwie sąsiednie miejscowości w rolniczym sercu zachodniej części południa. Ta okolica jest wygodną bazą wypadową. Vík to wioska znana z maskonurów, czarnych plaż i bazaltowych kolumn w morzu.

Z Reykjavíku do Hveragerði dojedziesz samochodem w mniej niż godzinę. Dalej trasa wymaga już samochodu lub autobusu. Rozkłady i przewoźników sprawdzisz na oficjalnej stronie z rozkładami autobusów dalekobieżnych na Islandii.

Jeśli łączysz wyjazd z wulkanem z innymi atrakcjami, pamiętaj, że Złoty Krąg na Islandii obejmuje Þingvellir, Geysir i Gullfoss. To osobna trasa, więc warto ją zaplanować jako odrębny dzień.

Jaka pogoda na południu Islandii przez cały rok?

Poniższe średnie z lat 1991 do 2020 pochodzą z Reykjavíku, stolicy leżącej na południowym zachodzie wyspy.

Miesiąc Średnia dzienna maksymalna (°C) Średnia dzienna minimalna (°C) Opady (mm)
Styczeń 3,2 -1,7 87,1
Luty 3,3 -1,9 90,6
Marzec 4,2 -1,3 80,7
Kwiecień 6,9 1,0 59,0
Maj 10,1 4,0 52,6
Czerwiec 13,0 7,2 43,3
Lipiec 14,9 9,1 49,9
Sierpień 14,1 8,6 64,5
Wrzesień 11,4 6,2 87,0
Październik 7,6 2,7 79,8
Listopad 4,7 -0,1 86,5
Grudzień 3,3 -1,6 94,9

Najmniej opadów przypada na czerwiec, a najwięcej na grudzień. Najcieplej jest w lipcu. Zima jest łagodna jak na tę szerokość geograficzną, ale pogoda szybko się zmienia. Wiatr przekraczający 18 metrów na sekundę zdarza się w nizinach przez 10 do 20 dni w roku, a w górach przez ponad 50 dni. Najwięcej słońca przypada na maj.

Od czego zacząć planowanie wyprawy?

Najpierw wybierz, czy chcesz tylko oglądać wulkan z dróg i punktów widokowych, czy wejść na szlak Fimmvörðuháls. Od tego zależy wybór bazy noclegowej i rodzaj samochodu. Do Þórsmörk potrzebujesz dużego 4x4, a sama trasa wymaga dobrej kondycji i pogody.

Zaplanuj zapas czasu na zmienną pogodę. Zimą często widać zorzę polarną, a w lecie niemal dwa tygodnie trwa dzień bez zachodu słońca. Przed wyjazdem sprawdź aktualny stan wulkanu, drogi i szlaku na oficjalnych stronach.

Warto wiedzieć przed wyjazdem

Czy Eyjafjallajökull nadal wybucha?

Po erupcji w 2010 roku wulkan uznano za uśpiony, ale jest stale monitorowany. Aktualny komunikat sprawdź na stronie Islandzkiego Biura Meteorologicznego.

Jak długo trwała erupcja w 2010 roku?

Erupcja trwała od 20 marca do 23 czerwca 2010 roku. Miała dwie fazy: wylewną i wybuchową.

Dlaczego pył z 2010 roku zakłócił loty w Europie?

Pył powstał z połączenia wybuchu z wodą z lodowca, a wiatry wiały stale na południowy wschód. Był drobny i bardzo ostry, więc przestrzeń powietrzną zamykano szeroko.

Który punkt widokowy wybrać, jeśli mam mało czasu?

Najszybciej dojedziesz do Skógafoss, który leży przy dawnej linii klifów. Seljalandsfoss leży na zachód od Skógar i też jest łatwo dostępny.

Czy do Þórsmörk potrzebuję samochodu 4x4?

Tak, dojazd jest możliwy tylko drogami F. Samochód musi być duży i nadawać się do przeprawy przez rzeki.

Poleć znajomym: E-mail Facebook

Eyjafjallajökull: wycieczki i bilety link partnerski