Południe Islandii ma wiele dużych wodospadów, a część z nich leży przy głównych drogach. Ten przewodnik zestawia cztery miejsca, które warto mieć w planie: Skógafoss, Seljalandsfoss, Svartifoss i Dettifoss. Przy każdym znajdziesz wysokość, położenie i wskazówki, które przydadzą się przed wyjazdem.
Które wodospady na Islandii warto zobaczyć na południu?
Na południu Islandii warto zacząć od czterech miejsc: Skógafoss, Seljalandsfoss, Svartifoss i Dettifoss. Każde z nich wygląda inaczej, więc dobrze łączą się w jeden plan. Dwa pierwsze leżą przy głównej drodze, a dwa kolejne wymagają więcej czasu i dojścia w głąb kraju.
- Skógafoss: 60 metrów wysokości, przy wsi Skógar, nad rzeką Skógá.
- Seljalandsfoss: 60 metrów wysokości, z możliwością przejścia za wodospad do niewielkiej jaskini.
- Svartifoss: 20 metrów wysokości, otoczony ciemnymi kolumnami bazaltu w Skaftafell.
- Dettifoss: wodospad o dużym przepływie wody, w granicach Parku Narodowego Vatnajökull.
- Kvernufoss: malowniczy wodospad w pobliżu Skógaru, często wymieniany obok Skógafoss.
Gullfoss i Geysir leżą w rejonie Árnessýsla, na północnym zachodzie Południa. Ten rejon jest jednym z najczęściej odwiedzanych w kraju. Więcej o całym kraju znajdziesz w tekście o atrakcjach Islandii.
Skógafoss: ile ma wysokości i co z niego widać?
Skógafoss ma 60 metrów wysokości i 25 metrów szerokości. Spada z klifu, który kiedyś wyznaczał linię brzegu morza. Dziś morze leży około 5 kilometrów od Skógaru. Dawne klify ciągną się równolegle do wybrzeża na setki kilometrów i razem z górami oddzielają nizinę przybrzeżną od wyżyny wewnątrz kraju.
Nad wodospadem zawsze unosi się dużo mgły wodnej. Dlatego w słoneczne dni zwykle widać tęczę, czasem podwójną. Ta sama mgła potrafi zmoczyć, jeśli podejdzie się za blisko. Przy wodospadzie prowadzą schody na górę, liczące 527 stopni. Z góry widać dolinę i strumień, który spływa w dół.
Co wiąże się ze Skógafoss poza widokiem?
Według legendy pierwszy osadnik z tego rejonu, Þrasi Þórólfsson, miał ukryć skarb w jaskini za wodospadem. Lokalni mieszkańcy mieli po latach zobaczyć skrzynię, ale udało im się chwycić tylko pierścień z jej boku, zanim znikła. Pierścień podobno trafił do miejscowego kościoła. Stary pierścień drzwi kościelnych jest dziś w muzeum w Skógarze, które należy do najbardziej znanych muzeów w kraju.
Po wschodniej stronie wodospadu zaczyna się szlak Fimmvörðuháls. Prowadzi przez przełęcz między lodowcami Eyjafjallajökull i Mýrdalsjökull do Þórsmörk. Za Þórsmörk szlak przechodzi w Laugavegur, który kończy się w Landmannalaugar. Fimmvörðuháls jest popularnym szlakiem pieszym. Szczegóły samego wodospadu znajdziesz w tekście o Skógafoss.
Seljalandsfoss: czy można podejść za wodospad?
Seljalandsfoss ma 60 metrów wysokości i spada z klifu położonego na zachód od Skógaru. Jest częścią rzeki Seljalands, która ma swoje początki w lodowcu Eyjafjallajökull. Największą atrakcją wodospadu Seljalandsfoss jest możliwość przejścia za wodospad do niewielkiej jaskini.
Wodospad leży tuż przy Route 1, czyli głównej drodze wokół wyspy, a także przy drodze prowadzącej do Þórsmörk. Dzięki temu łatwo włączyć go do trasy na południe. Za wodospadem jest wąsko i mokro, więc przydaje się dobra kurtka przeciwdeszczowa i obuwie, które nie boi się wody.
Dlaczego wokół Seljalandsfoss toczy się spór o budowę?
W maju 2017 roku pojawiły się plany budowy centrum informacyjnego w pobliżu wodospadu. Budynek miał mieć 8 metrów wysokości i 2000 metrów kwadratowych powierzchni. Przeciwnicy projektu twierdzili, że budynek zepsuje widok na wodospad i przerwie naturalny wygląd okolicy. Spór pokazuje, jak wrażliwe bywają miejsca, które od razu przyciągają ludzi.
Seljalandsfoss pojawił się też w filmie CKY2K oraz w jednym z odcinków trzeciego sezonu serialu Star Trek: Discovery. Ta lista filmów nie zmienia tego, jak wygląda miejsce, ale pokazuje, dlaczego wiele osób zna je z ekranu, zanim zobaczy na żywo.
Svartifoss: dlaczego jest czarny i jak wygląda?
Svartifoss ma 20 metrów wysokości i leży w Skaftafell, w Parku Narodowym Vatnajökull. Jego nazwa oznacza czarny wodospad, a wzięła się od ciemnych kolumn lawy, które go otaczają. Kolumny są z bazaltu i mają w większości sześciokątne przekroje.
Kolumny tworzą naturalny amfiteatr o wysokości od 15 do 20 metrów i szerokości około 30 metrów, na południowym skraju płaskowyżu Skaftafell. Podstawa wodospadu jest ostra, bo nowe fragmenty kolumn odłamują się szybciej, niż woda je ściera. Bazaltowe kolumny z tego miejsca inspirowały islandzkich architektów. Widać to między innymi w kościele Hallgrímskirkja w Reykjavíku.
Svartifoss: co widać z bliska na kolumnach?
Pionowe ściany kolumn są pokryte poziomymi rowkami, czyli bruzdami. Leżą w odstępach od 5 do 20 centymetrów. Każda taka bruzda zapisuje kolejny etap pękania skały, kiedy lawa stygła i kurczyła się. Dzięki temu widać na nich historię chłodzenia.
Na poziomych powierzchniach pojedynczych kolumn często widać wypukłe pierścienie, grubości kilku milimetrów, z promienistym wzorem. Powstają w końcowej fazie stygnięcia, gdy resztki stopionej skały przesuwają się ku środkowi kolumny. Ten szczegół łatwo przeoczyć, dlatego warto rozejrzeć się po kamieniach przy samym wejściu na ścieżkę widokową.
Dettifoss i Park Narodowy Vatnajökull: czego potrzeba przed wyjazdem?
Park Narodowy Vatnajökull obejmuje około 12 procent powierzchni Islandii, więc jest bardzo rozległy. Na jego terenie leży najwyższa góra kraju, Hvannadalshnúkur, oraz lodowiec Vatnajökull, największy na wyspie. Znajduje się tu także lodowa laguna Jökulsárlón, w której pływają góry lodowe.
W granicach parku leży Dettifoss, wodospad o dużym przepływie wody. Dettifoss szczegółowo opisuje osobny tekst o Dettifoss. Dojazd w głąb parku wymaga planowania, bo odległości są duże, a warunki na drogach zależą od pory roku.
Skaftafell, lodowiec i Jökulsárlón: co jeszcze jest w parku?
Skaftafell był dawniej osobnym parkiem narodowym, a dziś jest częścią Parku Narodowego Vatnajökull. Leżą tu lodowiec Skaftafellsjökull i wodospad Svartifoss. To dobre miejsce na połączenie krótkiej wędrówki z oglądaniem lodu z bliska.
Jökulsárlón to jezioro lodowcowe, do którego spływają odłamki lodu. Kawałki lodu odpływają stąd w stronę morza. Po drugiej stronie drogi leży Diamond Beach, plaża, na której kawałki lodu błyszczą w słońcu jak diamenty. Obie atrakcje leżą na wschód od Skaftafell, więc dobrze zaplanować je jako jeden dzień.
Skógar i Kvernufoss: co zobaczyć w małej wsi?
Skógar to niewielka wieś, w której jest Skógafoss, muzeum oraz wodospad Kvernufoss. Muzeum Skogar Folk Museum należy do najbardziej znanych w kraju, więc dobrze zaplanować w nim czas na krótką przerwę między wodospadami.

Kvernufoss leży w pobliżu Skógaru i jest często wymieniany obok Skógafoss. Oba miejsca da się zobaczyć w jednym dniu, bo odległości między nimi są niewielkie. Stąd łatwo też wyruszyć na szlaki w stronę Þórsmörk.
Link partnerski Wodospady Islandia: wycieczki i bilety. Zobacz wycieczki i bilety
Vík i czarne plaże: co dodać do trasy na wschód?
Vík to nadmorska wieś, znana z maskonurów, czarnych plaż z piaskiem, imponujących kolumn bazaltowych i dziwnych skalnych formacji w oceanie. Leży na dalszym odcinku wybrzeża, więc dobrze wpisać ją w trasę, jeśli planujesz przejazd między Skógarem a Kirkjubæjarklaustur.
Na wschód od Vík leży Kirkjubæjarklaustur, wieś w rzadko zaludnionej części południa. Niedaleko stąd jest kanion Fjaðrárgljúfur. Ten odcinek trasy jest długi, więc warto zostawić w planie zapas czasu na zatrzymania.
Jak zaplanować trasę między Skógarem a Þórsmörk?
Þórsmörk leży w dolinie między dwoma lodowcami. Ma gęstą sieć oznakowanych szlaków, kemping oraz kilka górskich schronisk i małych domków. To dobre miejsce na kilka dni marszu, ale dojazd nie jest prosty.
Dojazd samochodem jest możliwy tylko drogami typu F. Drogi te wymagają dużego auta z napędem na cztery koła, bo na trasie są przeprawy przez rzeki. Dla osób bez takiego auta oznacza to, że trzeba zaplanować transport inaczej, na przykład przez wycieczkę albo autobus.
Aktualny stan dróg F sprawdź na stronie islandzkiej administracji drogowej Vegagerðin.
Stan dróg zmienia się w zależności od pory roku i pogody, więc sprawdź go tuż przed wyjazdem.
Czego unikać przy wodospadach i na szlakach?
Najczęstszym błędem jest podejście zbyt blisko Skógafoss. Mgła wodna potrafi zmoczyć do suchej nitki, nawet bez wchodzenia do strumienia. Na szlaku Laugavegur, który ma około 55 kilometrów i zajmuje około 4 dni, warunki mogą się szybko pogorszyć. Na tej trasie zdarzały się wypadki, a kilka osób się zgubiło lub zginęło. Nie należy ruszać w góry bez przygotowania i sprawdzenia prognozy.
Do Þórsmörk samochodem bez dużego auta z napędem na cztery koła nie ma sensu jechać, bo przeprawy przez rzeki są trudne. Lepiej wtedy wybrać wycieczkę albo inny punkt na trasie.
Goðafoss na liście: gdzie szukać szczegółów?
Goðafoss to kolejny wodospad z tego zestawienia. Osobny tekst o nim znajdziesz tutaj: Goðafoss. Przed wyjazdem sprawdź, czy wybrany przez ciebie rejon pozwala na dojazd, bo odległości na Islandii bywają duże, a jedno miejsce często wymaga zmiany planu na cały dzień.
Od czego zacząć planowanie wyjazdu na wodospady?
Najpierw wybierz rejon, bo Skógafoss, Seljalandsfoss i Skógar tworzą jeden kierunek, a Svartifoss i Dettifoss drugi. Potem zdecyduj o transporcie. Wynajęty samochód pozwala zobaczyć więcej miejsc i bywa tańszy niż wycieczki, szczególnie przy dwóch lub więcej osobach. Jeśli planujesz wejście na szlak, sprawdź jego wymagania i pogodę tuż przed wyjazdem.
- Wybierz rejon: Skógar i Seljalandsfoss albo Skaftafell i Park Vatnajökull.
- Ustal transport: samochód osobowy wystarczy na drogi wokół wyspy, a do Þórsmörk potrzebne jest duże auto z napędem na cztery koła.
- Sprawdź stan dróg na oficjalnej stronie Vegagerðin.
- Zaplanuj czas na każdy wodospad z zapasem, bo mgła i wiatr mogą zmienić tempo zwiedzania.
Czy Þingvellir warto dołączyć do trasy wokół Gullfoss i Geysir?
Þingvellir to jeden z najważniejszych punktów na południu, a na większości tras jest pierwszym przystankiem. Park Narodowy Þingvellir ma status miejsca światowego dziedzictwa UNESCO i leży około 40 kilometrów od Reykjavíku. Minimalna wersja trasy zwanej Złotym Kręgiem obejmuje Geysir, Gullfoss i właśnie Þingvellir. Dolina jest wpisana w wiele znanych islandzkich sag, a w 930 roku założono tu Alþingi, jeden z najstarszych parlamentów świata.

Ważne jest też to, co dzieje się pod ziemią. Płyty kontynentalne Ameryki Północnej i Europy oddalają się od siebie, a dolina powstała właśnie w wyniku tego ruchu. Tektonika jest tu widoczna gołym okiem, a dolina poszerza się z każdym rokiem.
Trasę wokół Gullfoss i Geysir najłatwiej przejechać samochodem wynajętym na jeden dzień. Pozwala to zobaczyć więcej miejsc i samodzielnie wydłużyć pobyt przy gejzerach. Po drodze można zatrzymać się przy jeziorze Kerið, które jest częstym przystankiem na tej trasie. Wycieczki autokarowe są mniej elastyczne, bo czas na każdą atrakcję jest z góry ustalony.
Njáll, Skálholt i Alþingi: jak historia kształtuje południe?
Południe Islandii jest osadzone w średniowiecznej historii. Duża część Sagi o Njállu rozgrywa się właśnie tutaj. Tytułowy Njáll mieszkał w Bergþórshvoll, a bohater Gunnar pochodził z Hlíðarendi we Fljótshlíð, niedaleko Hvolsvöllur. Te gospodarstwa nadal istnieją, ale nie znajdziesz tam średniowiecznych ruin. Islandzkie materiały budowlane nie były projektowane z myślą o trwałości, więc obecne zabudowania pochodzą z dwudziestego wieku. Przyroda i krajobraz wciąż robią jednak duże wrażenie.

Region był też jednym z dwóch najważniejszych ośrodków władzy w średniowiecznej Islandii. Skálholt było siedzibą biskupa Islandii od 1056 do 1106 roku. Diecezja obejmująca wschód, południe i zachód wyspy działała tam aż do 1801 roku. Alþingi, wspólny parlament i sąd założony w 930 roku, obradował w Þingvellir. Utracił funkcje ustawodawcze w 1662 roku, ale do 1800 roku pozostawał sądem na tym samym miejscu.
Historia ma też wymiar współczesny. To właśnie w Þingvellir 17 czerwca 1944 roku ogłoszono republikę. Wybierając trasę po południu, warto pamiętać, że wiele przystanków ma za sobą wiele wieków znaczeń.
Rafting i wyprawy lodowcowe: co można robić poza widokami?
Południe Islandii oferuje więcej niż oglądanie wodospadów z drogi. Spływy raftingowe są możliwe na rzekach Hvítá i Markarfljót. Hvítá płynie w pobliżu Selfoss, a Markarfljót w pobliżu Hvolsvöllur. Oba miejsca są dogodnymi bazami dla osób, które chcą połączyć aktywność na wodzie z resztą trasy.
Na lodowiec Vatnajökull można wjechać specjalnie przystosowanymi pojazdami. Lodowiec jest największy w Europie, a z jego powierzchni rozciąga się widok na białą pustynię. Wyprawy te prowadzą firmy oferujące przejazdy z przewodnikiem, więc trzeba je zarezerwować wcześniej.
Przy planowaniu warto pamiętać, że oba rodzaje aktywności wymagają dobrej pogody i wcześniejszego sprawdzenia warunków. Terminy wycieczek i dostępność zmieniają się w zależności od sezonu, więc najlepiej zaplanować je przed przyjazdem na południe.
Warto wiedzieć przed wyjazdem
Który wodospad na południu ma tęczę?
Skógafoss często pokazuje tęczę, zwykle jedną albo podwójną, w słoneczne dni. Mgła wodna nad wodospadem sprzyja jej powstawaniu.
Czy można wejść za wodospad Seljalandsfoss?
Tak, z Seljalandsfoss da się przejść za wodospad do niewielkiej jaskini. Miejsce jest mokre, więc przydaje się wodoodporna kurtka.
Ile schodów prowadzi na górę Skógafoss?
Na górę wodospadu prowadzi 527 stopni. Schody zaczynają się przy samym wodospadzie.
Gdzie leży Svartifoss?
Svartifoss leży w Skaftafell, w Parku Narodowym Vatnajökull. Otaczają go ciemne kolumny bazaltu.
Czy do Þórsmörk dojedziesz zwykłym samochodem?
Nie, dojazd jest możliwy tylko drogami typu F, a do tego potrzebne jest duże auto z napędem na cztery koła. Na trasie są przeprawy przez rzeki.
Od czego zacząć planowanie wodospadów na południu?
Od wyboru rejonu i transportu. Następnie sprawdź stan dróg i pogodę przed wyjazdem.
